Door ons, voor ons: de opkomst van Queer Cycling Communities

Wielrennen wordt sinds lang gezien als een witte, cisgender en door mannen gedomineerde sport. Dit vertaalt zich in de clubcultuur, de professionele tak en de mensen die in beeld gebracht worden door de mainstream media als het gaat over het plezier en de prestaties van de sport. Dat gecreëerde beeld heeft mede bepaald wie zich welkom voelt op een groepsrit, of zich geroepen voelt om een racefiets aan te schaffen en te beginnen met wielrennen. Maar ook wie er voor hun plek moet vechten of het moet verdienen om bij de groep te horen. Je kunt urenlang in je eentje fietsen en je nooit zo kwetsbaar voelen als de eerste keer dat je je bij een groepsrit aansluit.

Geen sport is van nature exclusief, maar sport is wel een weerspiegeling van de maatschappij. En hetzelfde geweld dat bestaat in de normale wereld, zie je ook binnen de sport terug. Daar horen ook racisme, sexisme en queerphobia bij. Over de hele wereld hebben mensen die zich als queer identificeren of deel uitmaken van de LGBTQIA+ community te maken met discriminatie en lopen ze het risico om fysieke of psychologische schade op te lopen, alleen omdat ze zichtbaar zichzelf zijn.
Identiteit is niet alleen wie we zijn. Het stopt niet bij onze naam, leeftijd en de naam van onze geboorteplaats of de kleur van onze fiets. Identiteit is ook waar alle delen van onszelf kruisen die de wereld graag van elkaar gescheiden ziet: queerness en ras, gender en klasse, beperking en geloof, zelfs als we die allemaal tegelijk ervaren, in hetzelfde lichaam, op dezelfde rit.

Dit concept van intersectionaliteit (kruispuntdenken) bedacht door Kimberlé Crenshaw beargumenteert dat meerdere vormen van discriminatie tegelijkertijd kunnen plaatsvinden tegen dezelfde persoon. Vandaag de dag zien we dat er wielrencommunities opgericht zijn speciaal voor bijvoorbeeld lesbische fietsers, zwarte homoseksuele fietsers, queer vluchtelingen, om er maar een paar te noemen, waarbij overal de wens was om een ruimte te creëren voor mensen met dezelfde ervaringen. Vanuit datzelfde idee hebben verschillende gemarginaliseerde groepen ruimtes gecreëerd waar ze verbinding voelen en samen kunnen zijn zonder diezelfde kwetsbaarheid. Ruimtes gecreëerd door en voor hen. Ruimtes waar ze helemaal zichzelf kunnen zijn.

Chicane Bike Club – Berlijn

Clubs zoals Chicane Bike Club in Berlijn zetten inclusiviteit centraal in wat ze doen. Hun doel is om een community op te bouwen voor fietsers die hun plek in de mainstream wielerwereld nog niet hebben gevonden. Door regelmatig social gravel en road rides en workshops te organiseren, creëren ze een onderling verbonden groep van FLINTA (Femmes, Lesbians, Intersex, Trans, Agender) en Queer wielrenners die er voor elkaar zijn en elkaar motiveren om andere uitdagingen zoals ultras en bikepackingtochten aan te gaan. Net als hun motto “pedals as portals”, gebruiken ze fietsen en community evenementen om ruimte te creëren voor alle queers en FLINTA’s om zich welkom te voelen in de wereld van het wielrennen.

Queer Wheels Cycling Club – Amsterdam

En over de hele wereld zijn vergelijkbare clubs in opkomst. In Amsterdam heb je de Queer Wheels Cycling Club geleid daar Sebastien, een trans voorvecher van meer inclusiviteit in de fietssport. In diens eigen woorden, ""Het is fijn om te weten waar je thuishoort en dat die plek nergens specifiek hoeft te zijn. Het is overal waar je naartoe gaat en met wie je onderweg ook ontmoet.” Veel voorvechters van de wielersport benadrukken de voordelen van inclusiviteit voor onze fysieke en mentale gezondheid, maar één van de belangrijkste aspecten is misschien wel de sociale gezondheid. Zulke ruimtes bieden de kans om mensen te ontmoeten met een ruimdenkende vorm van solidariteit.
En daarom is representatie ook zo belangrijk. Hoewel de impact van zichtbaarheid alleen moeilijk te meten is, zorgt de constante blootstelling aan het zien van mensen zoals wij die ongelooflijke dingen doen zoals ultra gravel cycling, een kinderzitje op een mountainbike monteren, een wielerclub leiden, of die gewoon aanwezig zijn, voor het geloof dat het ook echt mogelijk is voor ons. Representatie stimuleert niet alleen zelf-identificatie, het bouwt ook een community.

Queer Shift – Colorado

Termen als “no drop” en “ride with pride” duiken vaak op in queer fietscommunities over de hele wereld om aan zowel de locals als bezoekende fietsers aan te geven dat ze welkom zijn. De Queer Shift wielergroep uit Colorado organiseert bijvoorbeeld no-drop social rides naast inzamelingsacties zoals Bike for LGBTQ+ Youth, die The Trevor Project ondersteunt, een zelfmoordpreventie organisatie voor LGBTQ+ jongeren. Dit is een mooi voorbeeld van hoe een gedeelde passie kan uitgroeien tot iets dat veel verder reikt dan de rit zelf.
Er bestaan geen onvriendelijke ruimtes meer als je ergens heen kunt gaan waar de houding duidelijk is, ergens waar je niet hoeft te twijfelen of je er wel thuishoort. Uiteindelijk is de rit zelf niet het belangrijkste, maar juist de relatie tussen de mensen die er aan mee doen. En die relatie betekent niks als die is gebaseerd op exclusie.
Deze clubs zijn het bewijs dat er al werk gedaan wordt, niet als toevoeging aan het wielrennen, maar als het wielrennen dat wordt wat het altijd al in zich had. Een beter imago van wielrennen is mogelijk, één waarin ruimte wordt gemaakt voor iedereen om hun eigen plek te vinden. Misschien is dat wel het echte verschil tussen alleen of samen rijden: alleen is die vrijheid ook helemaal alleen voor jou. Samen groeit het uit tot iets wat door ons gecreëerd wordt en dat ook echt onmiskenbaar van ons is.

Geschreven door Oumou Aidara
Een creatieve maker en endurance atleet uit Berlijn die Sport is for Everyone heeft opgericht, een transdisciplinair platform en grassroots initiatief dat onderzoekt welke culturele, sociale en structurele voorwaarden bepalen voor wie sport toegankelijk is en dat werkt aan een meer inclusieve sportwereld.