Waarom het ertoe doet dat kinderen fietsen

Hoe een blik op de stad vanuit kinderogen onze manier van bewegen verandert.

Als je bent opgegroeid op de fiets, heb je waarschijnlijk prachtige herinneringen aan die tijd. Van die allereerste, wankele ritjes zonder zijwieltjes tot het moment dat je voor het eerst naar school fietste of met vrienden afsprak: de fiets geeft ons al vroeg een opwindend voorproefje van onafhankelijkheid. Hoewel we zouden willen dat dit voor iedereen geldt, is die ervaring helaas niet universeel. Niet iedereen leert op jonge leeftijd fietsen, en niet iedereen die het leert, woont in een omgeving waar dat ook veilig voelt.

We maken ons allemaal natuurlijk zorgen over onze eigen veiligheid, en voor ouders geldt dat nog sterker. Het welzijn van hun kinderen staat immers altijd voorop.

Je kunt gerust zeggen dat steden wereldwijd steeds beter worden in het maken van ruimte voor fietsers, inclusief kinderen. Niet elke stad en niet overal even snel, maar de verandering is gaande.

Parijs wordt momenteel gezien als een van de meest succesvolle voorbeelden: sinds de lancering van hun 'Plan Vélo' in 2021 is er 250 miljoen euro geïnvesteerd in nieuwe fietspaden. Het fietsgebruik is daardoor geëxplodeerd; in sommige wijken heeft de fiets de auto zelfs ingehaald als populairste vervoermiddel.

Het zal je dan ook niet verbazen dat Parijs in 2025 bovenaan de lijst van fietsvriendelijke steden voor kinderen stond. In een vorig jaar gepubliceerde ranglijst nam de stad de koppositie over van Amsterdam en Kopenhagen.

Drie redenen om te houden van... fietsen voor kinderen en jongeren

Fietsen is meer dan alleen een manier om van A naar B te komen. Het heeft grote voordelen voor jongeren, wat des te meer reden is om initiatieven te steunen die hen op de fiets krijgen.

Fietsen is gezond voor kinderen: Volwassenen krijgen vaak het advies om meer te bewegen, zeker als ze een zittend beroep hebben. Maar de gezondheidsvoordelen voor kinderen zijn minstens zo groot. Een studie in China toonde aan dat fietsen naar school een positief effect heeft op zowel de mentale als fysieke gezondheid. Leerlingen die naar school fietsten, hadden een hogere eigen score op hun gezondheid, een gezonder gewicht, minder stress en een lager risico op neurologische aandoeningen.

Naar school fietsen creëert gewoontes voor het leven: 'Actief reizen' is een verzamelnaam voor wandelen, fietsen, steppen en skateboarden. Een Amerikaans onderzoek wees uit dat jongeren die als tiener actief reisden, zeven keer meer kans hadden om dat op latere leeftijd nog steeds te doen. Het gezegde 'jong geleerd is oud gedaan' is hier absoluut van toepassing!

Ouders spelen een (grote) rol: Onderzoek van een Britse universiteit bracht iets interessants aan het licht: hoe vaak kinderen fietsen, wordt sterk beïnvloed door het fietsgedrag van hun ouders. Je kunt als ouder dus nog zo hard roepen hoe goed fietsen is, je kinderen raken pas echt gemotiveerd als ze zien dat jij zelf ook het goede voorbeeld geeft (en zelf de trappers rond laat gaan).

Hoe we onze straten kunnen verbeteren voor fietsende kinderen

Als we willen dat kinderen profiteren van de voordelen van fietsen, hoe realiseren we dat dan in steden die nog niet zo ver zijn als Parijs of Amsterdam? Er zijn verschillende projecten die consistent een positieve impact laten zien:

Schoolstraten: Door straten bij scholen tijdelijk af te sluiten tijdens het halen en brengen, ontstaat er een veiligere en prettigere omgeving voor voetgangers en fietsende kinderen. Een enquête uit 2021 van de Walk Wheel Cycle Trust liet zien dat 51% van de bewoners positief was over schoolstraten, tegenover slechts 20% die tegen was.

Fysiek gescheiden fietspaden: Studies tonen aan dat kinderen zich veel zelfverzekerder voelen op de fiets als ze gebruik kunnen maken van fietspaden die fysiek zijn afgeschermd van het gemotoriseerde verkeer. We hebben het dan over echte infrastructuur, niet over een likje verf op de weg. Helsinki en Parijs scoren hierop het hoogst, met gescheiden fietspaden die 48% van hun totale wegennet beslaan.

Snelheidslimieten in de stad: Het beperken van de snelheid tot 30 km/u is een andere effectieve manier om een stad geschikter te maken voor fietsers. Het helpt volwassenen én kinderen, maar voor de veiligheid van kinderen is het effect verhoudingsgewijs nog groter.

En wat kun jij doen om de verandering te versnellen?

Hoewel we allemaal wel elke ochtend naar de bakker zouden willen fietsen voor een vers croissantje, woont niet iedereen in Parijs! Veel steden zetten stappen in de goede richting, maar er is nog veel werk aan de winkel. Het kan ontmoedigend zijn als ouder als de infrastructuur er simpelweg nog niet is...

Een manier om verandering af te dwingen, is door mee te doen aan een Kidical Mass-rit in jouw stad.

Het uitgangspunt van Kidical Mass is simpel: kinderen en jongeren moeten zich veilig en zelfstandig te voet en op de fiets kunnen verplaatsen. Moeilijk om het daar niet mee eens te zijn, toch?

Het eerste Kidical Mass-evenement werd georganiseerd in Oregon (VS), maar is inmiddels verspreid over de hele wereld naar meer dan 200 locaties. Het is geïnspireerd op de beroemde 'Critical Mass'-beweging, waarbij volwassen fietsers de stad 'overnemen' om aandacht te vragen voor betere voorzieningen. Het verschil? Je raadt het al: de meeste deelnemers aan Kidical Mass zijn kinderen... met volwassenen die de boel in goede banen leiden.

In tegenstelling tot de soms anarchistische Critical Mass, volgt de Kidical-versie een vooraf geplande route die ook veel korter is (meestal tussen de drie en zes kilometer). Het resultaat is een vrolijke, veilige optocht met een feestelijke sfeer. Door zichtbaar aanwezig te zijn, laten deze evenementen zien dat er vraag is naar veiligere straten voor groot en klein.

Je kunt op hun website zoeken naar Kidical Mass-evenementen bij jou in de buurt. Als er nog geen bestaat, zou jij dan degene kunnen zijn die het opzet?

kidsonbike.org/